Warda El-Kaddouri – Dominantie

Dominantie : waarom we denken wat we denken / Warda El-Kaddouri. – Gent : Academia Press, [2020]. – 70 pagina’s ; 18 cm ISBN 978-94-01-47153-4

Warda El-Kaddouri belicht in haar eerste boek het relationele en hiërarchische begrip ‘dominantie’. Zij benadert dit vanuit het perspectief dat in onze maatschappij meestal wordt ingenomen wanneer we bijvoorbeeld grote en kleine verhalen vertellen. Vaak is dat het eurocentrische perspectief van hoogopgeleide, welgestelde witte mannen. Het
essay bestaat uit twee delen: over dominantie, macht en autoriteit, en over de literaire canon als voorbeeld van een dominant perspectief. De auteur is literatuurwetenschapper, schrijfster, junior-redacteur van De Groene Amsterdammer
en voormalig VN-vertegenwoordiger. Het is haar bedoeling kritisch naar deze verhalen
te kijken, inzicht daarover te verwerven en tot verbeteringen te komen. Hoewel niet
iedereen het eens zal zijn met haar insteek dat ware kennis niet bestaat, kan worden
geconcludeerd dat in dit boek een relevante en dringende vraagstelling centraal staat,
waar op een heldere, toegankelijke manier op wordt ingegaan. Voor iedereen die is
geïnteresseerd in het huidige debat over waarheid en perspectief.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Gregory Bassham – Het filosofieboek

Het filosofieboek : van de Veda’s tot de nieuwe atheïsten, 250 mijlpalen uit de geschiedenis van de wijsbegeerte / Gregory Bassham ; vertaling [uit het Engels]: Cornelis van Ginneken. – Kerkdriel : Librero, [2020]. – 528 pagina’s : illustraties ; 22 cm. – Vertaling van: The philosophy book. – New York : Sterling Publishing Co., Inc., 2016. – Oorspronkelijke Nederlandse uitgave: 2018. – Met literatuur-opgave, register. ISBN 978-94-635-9521-6

Dit boek gaat over 250 mijlpalen uit de filosofie, vanaf ca. 1500 voor Christus tot nu. De
mijlpalen zijn op jaar ingedeeld, zodat het kan gebeuren dat sommige filosofen meerdere keren terugkomen. Hoofdstukjes met steeds links één pagina tekst en rechts
een paginagrote afbeelding, veelal in kleur. Het begrip filosofie wordt ruim opgevat,
zodat ook de Bijbelfiguur Job, Jezus van Nazareth en Boeddha eronder worden
begrepen. Gregory Bassham is hoogleraar filosofie aan King’s College in Wilkes-Barre
(VS) en publiceert over onder meer filosofie, Harry Potter en basketbal. Met deze
uitgave wil hij zowel inzicht en verrijking bieden als stof tot nadenken geven over grote levensvragen; filosofie roept immers meer vragen op dan dat ze antwoorden geeft. Het kan niet anders dan dat een omvangrijk boek als dit zijn tekortkomingen heeft (met name waar het Europese filosofie betreft) en schoonheidsfoutjes kent, maar het biedt ook accenten waar soortgelijke overzichten het soms laten afweten, bijvoorbeeld over Oosterse filosofie en (spaarzaam) vrouwelijke filosofen. Toegankelijk, chronologisch opgezet boek voor iedereen die meer over filosofie in de ruimste zin van het woord te weten wil komen. Met Engelstalige literatuursuggesties en een register. Herdruk, met gewijzigd omslag.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Ryan Holiday – In de stilte ligt het antwoord

In de stilte ligt het antwoord / Ryan Holiday ; vertaling [uit het Engels] Elisabeth van Borselen. – Amsterdam : Lev., [2020]. – 287 pagina’s ; 21 cm. – Vertaling van: Stillness is the key. – Portfolio, cop. 2019. –  Met
literatuuropgave. ISBN 978-94-00-51274-0

Centraal in dit boek staat verstilling (innerlijke vrede) in verschillende tradities: Boeddhisme, Stoïcisme, Epicurisme, Christendom en Hindoeïsme. Volgens de auteur is verstilling de sleutel tot onder meer helder denken, het in de hand houden van emoties, het beleven van momenten van vreugde en geluk. Holiday beschrijft welke filosofen hierover nadachten en welke strategie mensen volgden om dit te bereiken, van bijvoorbeeld Socrates, Anne Frank en John F. Kennedy tot Thich Nhat Hanh. De nadruk ligt daarbij op drie terreinen: geest (hoofd), ziel (hart) en lichaam. De auteur is hoofdredacteur van de New York Observer en schrijver van onder andere Ego is de vijand en Het obstakel is de weg. Helder opgezet en uitgewerkt boek, mooi afgewogen in afgeronde hoofdstukken. De lezer zal op deze manier niet snel de draad kwijtraken. Door de breedte van de insteek mooie aanvulling op specifiekere boeken van bijvoorbeeld Franciscus van Assisi, Meister Eckhart en Shri Nisargadatta Maharaj. Voor lezers die aan de hand van filosofen en voorbeelden willen leren hoe je de weg van innerlijke vrede kunt gaan.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Oscar Brenifier – Wat is geweld?

Wat is geweld? / tekst: Oscar Brenifier ; illustraties: Anne Hemstege ; vertaling [uit het Frans]: James Vandermeersch. – Antwerpen : Davidfonds/Infodok, [2020]. – 95 pagina’s : gekleurde illustraties ; 24 cm. – Vertaling van: La violence? : c’est quoi?. – Paris : editions Nathan, © 2019. ISBN 978-90-02-27113-7

In de serie ‘Filosofie voor kinderen’ verscheen dit deel over de vraag wat geweld is. Een bepaald niet gemakkelijk thema, dat wordt behandeld via zes hoofdvragen: ‘Wat maakt je gewelddadig?’, ‘Hoe weet je of je gewelddadig bent?’, ‘Kun je vermijden dat je gewelddadig wordt?’, ‘Mag je iemand slaan?’, ‘Kan geweld ook nuttig zijn?’ en ‘Moet je bang zijn voor anderen?’. Elke (deel)vraag gaat vergezeld van meerdere vlotte, stripachtige kleurenillustraties, paginagroot en klein, veelal met tekstballonnen. De
aanspreekvorm ‘je’ maakt dat geweld niet wordt gezien als louter iets buiten jezelf, maar wordt betrokken op het kind zelf. In de nu vijfdelige reeks van de filosoof Oscar Brenifier verschenen onder andere ook Wat is goed en kwaad? en Wat voel ik? De bedoeling is, dat kinderen door in gesprek te gaan met een ouder of onderwijzer, maar bijvoorbeeld ook een jeugdwerker of kindertherapeut, leren nadenken en een oordeel vormen. Het waardevolle hierbij is, dat in de inleidingen per hoofdstuk niets wordt dichtgetimmerd en sommige vragen open mogen blijven. De aandacht voor filosoferen met kinderen (luisteren, spreken, vragen, argumenteren) neemt toe, zodat deze uitgave en reeks daaraan zeker tegemoet komen. En over een belangrijk thema. Onder begeleiding vanaf ca. 7 t/m 12 jaar.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Ludo Abicht – Desalniettemin

Desalniettemin : over Joodse wijsheid en humor / Ludo Abicht. – Antwerpen ; Amsterdam : Houtekiet, [2020]. – 243 pagina’s ; 21 cm. – Met literatuuropgave. ISBN 978-90-892485-7-2

De auteur behandelt om te beginnen in chronologische volgorde uitgebreid de joodse
wijsheid, van Tora (de vijf boeken van Mozes), Talmoed en Kabbala tot Chassidisme. Daarna beschrijft hij korter ‘de vrolijke wijsheid’ ervan, om ten slotte de politieke dimensie van beide, joodse wijsheid en humor, te bespreken. Dat wil zeggen in zijn anarchistische vorm, want dat is volgens hem de hoogste vorm. Elk onderdeel wordt gelardeerd met sprekende voorbeelden. Ludo Abicht is een Vlaamse filosoof, ex-Jezuïet, humanist en germanist die een aantal boeken over onder meer het jodendom schreef. ‘Desalniettemin’ slaat op een kritische houding, interpretatie en herinterpretatie binnen de joodse wijsheid en filosofie. Hij springt helaas wat van de hak op de tak, zodat niet alles even goed uit de verf komt. Met bibliografie van voornamelijk niet-Nederlandstalige literatuur.
De insteek van dit boek is origineel, maar wie primair meer over joodse wijsheid wil weten, kan beter terecht bij de boeken van bijvoorbeeld Sjef Laenen.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Ronald van Raak – Denken op de dijken

Denken op de dijken : het Nederland van de filosofen / Ronald van Raak. – Soesterberg : Uitgeverij Aspekt,
[2020]. – 164 pagina’s ; 21 cm. – Met bibliografie, literatuuropgave. ISBN 978-94-633-8904-4

Binnen de beperkte opzet van dit boek komen bekende, maar ook enkele minder bekende denkers aan bod. De keuze die de auteur maakte, is soms door politieke constellaties ingegeven, zoals Jacoba van Beieren en Johan van Oldenbarnevelt. Ronald van Raak is filosofisch geschoold, [was] Tweede Kamerlid voor de SP [en inmiddels benoemd tot hoogleraar in de ‘Erasmiaanse waarden’ aan de Erasmus Universiteit Rotterdam]. Hij geeft een rake karakterisering van de filosofie in Nederland: graag bereid om gedachten uit andere streken over te nemen en zich weinig gelegen laten liggen aan bedenkingen en bezwaren van hogerhand. De rode draad voert van Siger van Brabant en Buridanus, Erasmus en Spinoza, via Multatuli en Bolland naar Helmuth Plessner. Helaas gaat hij niet verder onze tijd in. Jammer zijn de wat van de grote lijn afdwalende stukjes die de chronologie doorbreken, bijvoorbeeld over economische groei en marktwerking. Dit boek is bedoeld voor mensen met belangstelling voor geschiedenis, Nederland en (politieke) filosofie. De toegankelijk geschreven stukken verschenen eerder op The Post Online, maar werden voor deze uitgave herzien. Met literatuuropgave achterin. Geïllustreerd met enkele portretten in zwart-wit van de besproken personen. .

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Roel Abraham – Wederwaardigheden

Wederwaardigheden / Roel Abraham. – Tweede – geheel geredigeerde – editie. -[Amsterdam] : [Brave New Books], oktober 2015, soekot 5776. – 87 pagina’s ; 21 cm ISBN 978-94-02-13967-9

Van Roel Abraham verschenen twee bundels met columns onder de titel
Wederwaardigheden. In de eerste bundel vertelt hij in 38 stukjes over het dagelijks
leven. De bundel bevat momenten die iedereen op een of andere manier wel herkent,
of over dingen waarin je je in kunt leven, zoals het stotteren van een puber. De meeste
columns gaan over het joodse leven. Vaak humoristisch, een enkele keer zelfs wat over
de top, en vol zelfspot. Abraham is columnist van onder meer het Nederlands
Israëlitisch Weekblad (NIW) en Volzin, vader van zes kinderen, jood en vrijmetselaar.
De meeste stukjes verschenen eerder tussen 2006-2015 in het NIW, op jonet.nl of de
website van de Joodse Omroep. De tweede bundeling (zie hieronder) is ernstiger van toon.

Wederwaardigheden / Roel Abraham. – [Amsterdam] : [Brave New Books], [2020]. – 115 pagina’s ; 24 cm. – Omslagtitel. ISBN 978-94-640-5278-7

In de tweede bundel worden in 56 meer recente stukjes ook serieuzere onderwerpen bij de kop gepakt dan in de eerste bundeling, tot en met Covid-19 aan toe. Onder meer zijn enkele indrukwekkende columns opgenomen die Abraham voor het Nederlands Dagblad schreef over de aanslagen in Parijs en Antwerpen. De stukjes zijn minder polemisch van toon dan bijvoorbeeld de columns van Frits Barend in het NIW. Pas in de combinatie van beide bundels ervaar je zowel de humor als de ernst van het joodse denken en Abrahams columns ten volle.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Nathanaël Masselot – Doe en denk als Nietzsche

Doe en denk als Nietzsche : vier het leven, wees ambitieus en word een groots mens / Nathanaël Masselot ; vertaling [uit het Frans]: inAkSie, Ingrid Buthod. – Utrecht : Kosmos Uitgevers, [2020]. – 256 pagina’s : zwart-wit illustraties ; 21 cm. – Vertaling van: Agir et penser comme Nietzsche. – Éditions l’Opportun, © 2020. – Met literatuuropgave. ISBN 978-90-215-7717-3

Dit boek valt binnen de trend om levenslessen te trekken uit het werk van een bekende filosoof. In dit geval Friedrich Nietzsche (1844-1900). In tegenstelling tot wat de titel suggereert, biedt de auteur eerder wat hij noemt een ‘genealogische benadering’. Dat wil zeggen: kansen om onszelf beter te begrijpen aan de hand van 34 thema’s uit het werk van Nietzsche: Nietzsche als filosoof, arts, vrije geest, radicaal en mens. Masselot is een filosofietherapeut, onderzoeker en docent die zich intensief met Nietzsche bezighoudt. Elk hoofdstukje wordt voorafgegaan door een zogenoemd gepersonaliseerd pad, waarin de keuze wordt geboden voor verschillende opties. Zo kan de lezer zijn eigen route bepalen, onderweg op een leuke manier kennismaken met Nietzsche, en zijn denken vertalen naar het eigen leven. Een origineel boek met leuke tekeningen en eindnoten. Voor iedereen die is geïnteresseerd in levenslessen en -filosofie aan de hand van het denken van Friedrich Nietzsche.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Marcus van Loopik – Leven en laten leven

Leven en laten leven : ecologie en de Joodse traditie / Dr. Marcus van Loopik. – [Amsterdam] : Mastix Press, [2020]. – 203 pagina’s ; 21 cm. – Met literatuuropgave. ISBN 978-94-921102-5-1

Publicist over judaïca en beeldend kunstenaar Marcus van Loopik benadert ecologische thema’s op onderscheidende wijze, namelijk vanuit de joodse traditie en joods-religieuze gezichtspunten. Aan de orde komen onderwerpen als: de natuur als inspiratiebron; de mens als deelgenoot van de schepping; vleesconsumptie en vegetarisme; menselijk ingrijpen in de orde van de natuur. Zo zouden de joodse spijswetten kunnen bijdragen aan een algemeen gedeeld ecologisch besef. Van Loopik
zoekt naar evenwicht en juiste prioriteiten, waarbij hij zich afzet tegen het utilisme (zoveel mogelijk geluk voor zoveel mogelijk mensen) en de natuur ziet als een plek van
ontmoeting met God en Zijn mysterie. Een boek dat hecht in elkaar zit en waarin de
auteur enkele elementen (cirkel en lijn bijvoorbeeld) herneemt uit zijn Terugblik op de
toekomst (1993). Voor lezers die in zowel ecologie als het joodse denken zijn
geïnteresseerd. Met eindnoten. Voor niet-joodse lezers had een verklarende
woordenlijst goede diensten kunnen bewijzen.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Alan Morinis – Van Hoofd tot Hart

Van hoofd tot hart : 48 Mussar-lessen om je leven te transformeren / Alan Morinis ; vertaald [uit het Engels] door Henri Jules Vogel. – [Amsterdam] : Mastix Press, [2020]. – 265 pagina’s ; 24 cm. -Vertaling van: With heart in mind : Mussar teachings to transform your life. – Boston : Shambhala Publications, 2014. – Met literatuuropgave. ISBN 978-94-921102-4-4

Morinis ging op zoek naar een leidraad voor het leven binnen het joodse denken. Hij vond dit in Mussar (ethiek, moraal), een traditie van toepasbare wijsheid, die is ontstaan in het negentiende-eeuwse Litouwen. Morinis, van origine antropoloog, publiceerde eerder Het heilige in het alledaagse (2014). In dit nieuwe boek neemt hij Pirkei Avot (Spreuken der Vaderen), een deel van de Misjnah (mondelinge leer) tot uitgangspunt. In 48 lessen en oefeningen probeert Morinis op het spoor te komen van nieuwe spirituele ideeën en daarnaar te leren leven. De thema’s betreffen allemaal dingen die ons ten goede kunnen veranderen, zoals: blijdschap, vriendschap en feedback. De primaire doelgroep zijn joodse lezers, maar ook een in het joodse denken geïnteresseerd publiek kan in dit boek veel vinden dat niet alleen op Pirke Avot maar ook op de Torah (Hebreeuwse Bijbel) is geïnspireerd. Wat aan de titel ontbreekt, is ‘Handelen’, dat binnen Mussar zo’n grote rol inneemt. Dit kan de lezer op het verkeerde been zetten. Wat soms stoort, is een wat elitaire toon. Het boek bevat een aantal eindnoten.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.