Marcus van Loopik – Leven en laten leven

Leven en laten leven : ecologie en de Joodse traditie / Dr. Marcus van Loopik. – [Amsterdam] : Mastix Press, [2020]. – 203 pagina’s ; 21 cm. – Met literatuuropgave. ISBN 978-94-921102-5-1

Publicist over judaïca en beeldend kunstenaar Marcus van Loopik benadert ecologische thema’s op onderscheidende wijze, namelijk vanuit de joodse traditie en joods-religieuze gezichtspunten. Aan de orde komen onderwerpen als: de natuur als inspiratiebron; de mens als deelgenoot van de schepping; vleesconsumptie en vegetarisme; menselijk ingrijpen in de orde van de natuur. Zo zouden de joodse spijswetten kunnen bijdragen aan een algemeen gedeeld ecologisch besef. Van Loopik
zoekt naar evenwicht en juiste prioriteiten, waarbij hij zich afzet tegen het utilisme (zoveel mogelijk geluk voor zoveel mogelijk mensen) en de natuur ziet als een plek van
ontmoeting met God en Zijn mysterie. Een boek dat hecht in elkaar zit en waarin de
auteur enkele elementen (cirkel en lijn bijvoorbeeld) herneemt uit zijn Terugblik op de
toekomst (1993). Voor lezers die in zowel ecologie als het joodse denken zijn
geïnteresseerd. Met eindnoten. Voor niet-joodse lezers had een verklarende
woordenlijst goede diensten kunnen bewijzen.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Alan Morinis – Van Hoofd tot Hart

Van hoofd tot hart : 48 Mussar-lessen om je leven te transformeren / Alan Morinis ; vertaald [uit het Engels] door Henri Jules Vogel. – [Amsterdam] : Mastix Press, [2020]. – 265 pagina’s ; 24 cm. -Vertaling van: With heart in mind : Mussar teachings to transform your life. – Boston : Shambhala Publications, 2014. – Met literatuuropgave. ISBN 978-94-921102-4-4

Morinis ging op zoek naar een leidraad voor het leven binnen het joodse denken. Hij vond dit in Mussar (ethiek, moraal), een traditie van toepasbare wijsheid, die is ontstaan in het negentiende-eeuwse Litouwen. Morinis, van origine antropoloog, publiceerde eerder Het heilige in het alledaagse (2014). In dit nieuwe boek neemt hij Pirkei Avot (Spreuken der Vaderen), een deel van de Misjnah (mondelinge leer) tot uitgangspunt. In 48 lessen en oefeningen probeert Morinis op het spoor te komen van nieuwe spirituele ideeën en daarnaar te leren leven. De thema’s betreffen allemaal dingen die ons ten goede kunnen veranderen, zoals: blijdschap, vriendschap en feedback. De primaire doelgroep zijn joodse lezers, maar ook een in het joodse denken geïnteresseerd publiek kan in dit boek veel vinden dat niet alleen op Pirke Avot maar ook op de Torah (Hebreeuwse Bijbel) is geïnspireerd. Wat aan de titel ontbreekt, is ‘Handelen’, dat binnen Mussar zo’n grote rol inneemt. Dit kan de lezer op het verkeerde been zetten. Wat soms stoort, is een wat elitaire toon. Het boek bevat een aantal eindnoten.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Kinderen van Apate – Alicja Gescinska

Kinderen van Apate : over leugens en waarachtigheid / Alicja Gescinska. – Eerste druk. -Rotterdam : Lemnicaat, 2020. – 96 pagina’s ; 22 cm ISBN 978-90-477-1244-2

De Pools-Vlaamse filosofe en schrijfster Alicja Gescinska schreef voor de Maand van de
Filosofie 2020 een essay over het thema daarvan: waarheid, of liever – door haar blik –: waarachtigheid. Mooi en helder ontvouwt zij de redenen die tot de teloorgang van waarheid hebben geleid, vanaf het moment dat de godin Apate uit de doos van Pandora ontsnapte en misleiding en bedrog in de wereld kwamen, tot de ‘post-truth’,
alternatieve feiten en nepnieuws van nu. Als hoofdverantwoordelijken daarvoor wijst ze aan: het postmodernistisch relativisme, de analytische taalfilosofie, het einde van het expertisme, intrinsieke mankementen van de liberale democratie en het idee dat liegen loont. De auteur zoekt weerstand in uiterlijke en innerlijke waarachtigheid, oprechtheid en authenticiteit tegenover jezelf en anderen. Hierbij doet ze enkele boude uitspraken, die een smet op het essay vormen als je ze tot het eind toe zou doordenken. De bedoeling is dat in filosofie geïnteresseerde lezers komen tot een zinvol, waardevol en moreel te verantwoorden leven in vrijheid. De uitgave is voorzien van een literatuurlijst en eindnoten.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Oscar Brenifier – Wat is goed, wat is kwaad?

Wat is goed, wat is kwaad? / tekst: Oscar Brenifier ; illustraties; Clément Devaux ; Bewerking [en vertaling uit het
Frans]: Kolet Janssen. – Antwerpen : Davidfonds/Infodok, [2020]. – 95 pagina’s : gekleurde illustraties ; 24 cm. – Vertaling van: Le bien et le mal? : c’est quoi?. – Paris : Nathan, © 2004. ISBN 978-90-02-27063-5

Ook bij kinderen leven vragen over goed en kwaad. Op hun niveau worden er in dit boek
zes behandeld: Mag je stelen om te kunnen eten? Moet je lief zijn voor anderen? Moet
je altijd gehoorzamen aan je ouders? Moet je alles vertellen? Moet je altijd kunnen doen wat je wilt? En: moet je anderen helpen? Ze worden bekeken met zowel argumenten vóór als tegen. Op grond daarvan worden enkele conclusies getrokken om over door te denken. De auteur is een filosoof die volgens de Socratische methode werkt. Kolet Janssen bewerkte de tekst. Het doel is kinderen zelf te leren nadenken en een oordeel te leren vormen. Daar dragen de stripachtige kleurenillustraties zeker aan bij. Het in de tekst veelvuldig gebruikte woord ‘moeten’ zal bij veel kinderen tegen de borst stuiten. Deel uit de nu vierdelige serie ‘Filosofie voor kinderen’, in 2011 verschenen Goed en kwaad en Liefde en vriendschap en onlangs Wat voel ik? Boek over een actueel thema in de filosofie. Om samen met kinderen van ca. 7 t/m 12 jaar over in gesprek te gaan.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

75 facestories

75 facestories : Nederlandse Joden 75 jaar na de bevrijding / beeld Julie Blik, tekst Els Quaegebeur ; eindredactie Ronny Naftaniel. – [Eindhoven] : Lecturis, [2020]. – 156 pagina’s : portretten ; 24 cm. – Uitgave in opdracht van het Centraal Joods Overleg (CJO), de koepel van Joodse Organisaties in Nederland, ter gelegenheid van de viering van 75 jaar bevrijding. – Met index naar geboortejaar. ISBN 978-94-622-6371-0

Dit boek is ontstaan op verzoek van het Centraal Joods Overleg. Fotografe Julie Blik en journaliste Els Quaegebeur maakten 75 portretten van joodse Nederlanders van 0-75 jaar, telkens over twee pagina’s verdeeld: tekst en foto, foto en tekst. Bik werd bekend door haar 100 Facestories en 30 Facestories; Quaegebeur schrijft onder meer voor dag- en weekbladen. Het gaat in dit boek over bekende en minder bekende joodse mensen of mensen die letterlijk en figuurlijk achter een project staan, zoals ‘Leer je buren kennen’. Volgens het voorwoord is het doel te ontdekken waaraan zij hun inspiratie en zelfbeeld ontlenen. De doelgroep is primair de joodse gemeenschap zelf, maar dan wel in verbinding met de rest van Nederland. Je zou het boek dan ook tevens kunnen lezen als een oproep aan Nederland om bereid te zijn in solidariteit tradities van andere geloven te beschermen en te verdedigen. Joodse begrippen die terugkomen, worden telkens in de tekst zelf uitgelegd, terwijl een verklarende woordenlijst achterin had kunnen volstaan.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Philip Cam – Twintig denkgereedschappen

Twintig denkgereedschappen : samen filosoferen in de klas / Philip Cam ; vertaling [uit het Engels] Coen Hilbrink. – [Utrecht] : Levendig Uitgever, [2020]. -103 pagina’s : illustraties ; 31 cm. -Vertaling van: Twenty thinking tools. – ACE Press 2006. – Tot stand gekomen in samenwerking met Centrum Kinderfilosofie Nederland,
www.kinderfilosofie.nl. – Met literatuuropgave. ISBN 978-94-917407-3-2

De twintig denkgereedschappen (vaardigheden) zijn, na een uitgebreide introductie in theorie en praktijk, systematisch ingedeeld in drie niveaus: basis (blauw), aanvullend (groen) en gevorderd (rood). Op deze manier kan het boek de hele basisschool door worden gebruikt en eventueel nog in de onderbouw van het voortgezet onderwijs. De auteur is universitair hoofddocent aan de School of Philosophy aan de Universiteit van New South Wales. Hij baseert zich op de traditie van het zogeheten reflectief onderwijs en bezigt een wat academische schrijfstijl. De bedoeling is dat leerlingen onderzoekgesprekken voeren om te leren helder te denken. De gereedschappen die worden gebruikt, zijn bijvoorbeeld gedachte-experimenten (basis), criteria (aanvullend) en redeneren (gevorderd). De doelgroep bestaat uit docenten in het basis en voortgezet onderwijs. Een boek dat veel vraagt van de docent, en waarin filosoferen wordt gezien als een basisvaardigheid, net zoals lezen en rekenen. Volle bladspiegel. Met een overzicht van louter Engelstalige literatuur.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Nanda van Bodegraven – Wandelgids naar vrijheid

Wandelgids naar vrijheid : filosofeer doeboek en teksten bij vrijheidvanamsterdam.nl / Nanda van Bodegraven ; redactie Jeroen Hoogerwerf. – [De Meern] : Levendig Uitgever, [2020]. – 96 pagina’s : illustraties ; 23 cm ISBN 978-94-917407-7-0

De filosofe, publiciste en trainer Nanda van Bodegraven nam het initiatief om tien filosofische stoeptegels in het centrum van Amsterdam aan te laten brengen. Dit boek geeft achtergrondinformatie bij twee filosofische wandelingen daarlangs: een over het ontstaan van de vrijheid in Amsterdam en een van Descartes naar Spinoza. De informatie (gericht op kinderen) en wandelingen nodigen kinderen uit om zich zowel bewust te worden van de wortels van onze vrijheid als na te denken over dit begrip in het verleden, nu en in de toekomst. De auteur beperkt zich tot de zeventiende eeuw (alhoewel de zestiende eeuwer Coornhert een paar keer nadrukkelijk wordt genoemd), met de nadruk op Spinoza en waaiert daarbij soms ver uit, bijvoorbeeld over wat Spinoza las (Bacon). Bevat enkele schoonheidsfoutjes en soms zou je een ander monument verkiezen; zo is de Alteratie in de Oude Kerk nog zichtbaar in een tekst op het koorhek. Fraai vormgegeven, met invulvragen en opdrachten. Zie ook www.vrijheidvanamsterdam.nl voor (gratis) audioversie, route en (uit te vergroten) plattegronden. Leuke wandelgids over het thema vrijheid. Voor leerkrachten, of (groot)ouders, om met kinderen van ca. 10 t/m 13 jaar al filosoferend te lopen.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Orde scheppen

Orde scheppen : essays over liefde en lijden / onder redactie van P. Adriaens, R. Breeur, L. Lauwaert & S. Symons. – [Nijmegen] : Vantilt, [2019]. – 231 pagina’s ; 22 cm. – Met literatuuropgave. ISBN 978-94-600-4469-4

Bundel essays waarin dertien auteurs hulde brengen aan het denken van de bekende Vlaamse filosoof Paul Moyaert (1952) ter gelegenheid van diens emeritaat als hoogleraar aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de Katholieke Universiteit Leuven. Zij doen dat binnen de domeinen wijsgerige antropologie, psychiatrie en religie. Het boek is conform die driedeling opgebouwd. Een veelzijdigheid die niet alleen voor Moyaert in het bijzonder, maar ook voor feestbundels in het algemeen kenmerkend is. De onderwerpen lopen uiteen van onder meer uchronie (wat als …), de meerduidige gedichten van Lucebert en Kouwenaar, homoseksualiteit bij vrouwelijke adolescenten, meervoudig gehandicapten, Kant, Foucault, terreur en religie tot Franciscus van Assisi, Kierkegaard en Hans Keilson. Het overgrote merendeel van de essays is in toegankelijke taal geschreven. Met eindnoten, literatuuropgaven en personalia.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Annelies Verbeke – Patrick

Patrick / Annelies Verbeke ; met tekeningen van Charles Michels. – [Amsterdam] : Maand van de Filosofie/DenkStation Filosofie en Theater Festival, [2020]. – 84 pagina’s : zwart-wit illustraties ; 20 cm. -Titelpagina vermeldt: Kinderboek voor de maand van de filosofie 2020. ISBN 978-90-451-2449-0

Het thema van de Maand van de Filosofie 2020 was  ‘waarheid’. De filosoof Alicja Gescinska schreef het essay, en een andere Vlaamse schrijver, Annelies Verbeke, het kinderboek. Het eerste kinderboek van de auteur die met haar roman Dertig dagen (2015) verschillende prijzen won. Katinka (10) logeert een weekje bij opa. Hij heeft twee buurkinderen, Mauro (8) en Mira (11) met wie Katinka graag bevriend wil raken. Omdat ze elkaar nog niet kennen, denkt zij dat ze van alles kan verzinnen. Bijvoorbeeld dat ze een aap als huisdier heeft, die ontsnapt: Patrick. Mira gelooft het eerst allemaal niet, maar begint later te twijfelen. Ze schrijft erover in haar dagboek, waarvan drie fragmenten zijn opgenomen. Mauro neemt alles voor zoete koek aan. Het gelaagde verhaal gaat over waarheid, leugens, twijfelen en fantasie, maar ook over pesten op school en hoe je daar mee omgaat. Met leuke zwart-wittekeningen en vragen om genuanceerd over verder te praten. In 2019 verscheen voor het eerst het Kinderboek van de Maand van de Filosofie: Mijn broer en ik van Abdelkader Benali. Vanaf circa 9 jaar.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Nora Kreft – Wat is liefde, Socrates?

Wat is liefde, Socrates? : de grote filosofen over het mooiste gevoel dat er is / Nora Kreft ; vertaling [uit het Duits]: Aad van der Kooij ; redactie en productie: Vitataal ; illustraties: Martina Frank. – Uithoorn : Karakter Uitgevers B.V., [2020]. – 224 pagina’s : illustraties ; 19 cm. – Vertaling van: Was ist Liebe, Sokrates? : die großen Philosophen über das schönste aller Gefühle. – © 2019. – Met literatuuropgave. ISBN 978-90-452-
1909-7

De jonge Duitse filosofe Nora Kreft ziet liefde breed: tussen twee mensen, van ouders, tussen broers en zussen en in hechte vriendschappen. Als gedachte-experiment nodigt ze ten huize van de achttiende-eeuwse filosoof Immanuel Kant acht filosofen uit die de basisvragen en hedendaagse zaken als dating apps en kunstmatige intelligentie onderling bespreken: Socrates, Augustinus, Kant zelf, Kierkegaard, Freud, Scheler, De Beauvoir en Murdoch. Zij worden allemaal eerst kort voorgesteld en houden een tafelrede. Ondertussen gaan ze in gesprek, vallen elkaar bij en onderbreken elkaar. De bedoeling is, dat de lezer met ze meedenkt. Door de rake karakteriseringen is dat goed mogelijk, omdat liefde van alle tijden is. Pocketuitgave. Met leuke, kleine tekeningen van Martina Frank en hier en daar korte, inspringende tekstblokjes met verduidelijkingen over begrippen als maieutiek (de vraagtechniek van Socrates), intuïtietheorie en dergelijke. Met literatuuropgave.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.