Nora Kreft – Wat is liefde, Socrates?

Wat is liefde, Socrates? : de grote filosofen over het mooiste gevoel dat er is / Nora Kreft ; vertaling [uit het Duits]: Aad van der Kooij ; redactie en productie: Vitataal ; illustraties: Martina Frank. – Uithoorn : Karakter Uitgevers B.V., [2020]. – 224 pagina’s : illustraties ; 19 cm. – Vertaling van: Was ist Liebe, Sokrates? : die großen Philosophen über das schönste aller Gefühle. – © 2019. – Met literatuuropgave. ISBN 978-90-452-
1909-7

De jonge Duitse filosofe Nora Kreft ziet liefde breed: tussen twee mensen, van ouders, tussen broers en zussen en in hechte vriendschappen. Als gedachte-experiment nodigt ze ten huize van de achttiende-eeuwse filosoof Immanuel Kant acht filosofen uit die de basisvragen en hedendaagse zaken als dating apps en kunstmatige intelligentie onderling bespreken: Socrates, Augustinus, Kant zelf, Kierkegaard, Freud, Scheler, De Beauvoir en Murdoch. Zij worden allemaal eerst kort voorgesteld en houden een tafelrede. Ondertussen gaan ze in gesprek, vallen elkaar bij en onderbreken elkaar. De bedoeling is, dat de lezer met ze meedenkt. Door de rake karakteriseringen is dat goed mogelijk, omdat liefde van alle tijden is. Pocketuitgave. Met leuke, kleine tekeningen van Martina Frank en hier en daar korte, inspringende tekstblokjes met verduidelijkingen over begrippen als maieutiek (de vraagtechniek van Socrates), intuïtietheorie en dergelijke. Met literatuuropgave.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Etty Hillesum en de receptie van haar dagboeken

Etty Hillesum en de receptie van haar dagboeken / onder redactie van Klaas A.D. Smelik, Marja Clement, Gerrit Van Oord, Jurjen Wiersma. – Oud-Turnhout ; ‘s-Hertogenbosch : Gompel & Svacina, 2020. –
165 pagina’s : illustraties ; 24 cm. – Met literatuuropgave. ISBN 978-94-637-1197-5

Bloemlezingen uit de dagboeken en aantekeningen van Etty Hillesum (1914-1943)
leidden tot veel, soms eenzijdige respons volgens de redactie van de nieuwe reeks
‘Cahiers Etty Hillesum’. Het doel is een evenwichtiger, wetenschappelijker gestoeld
beeld te schetsen. Negen auteurs belichten in dit eerste deel verschillende aspecten hiervan. Ze kruipen bijvoorbeeld in kiertjes van een andere auteur die over Hillesum nadacht (Jurrien Mol over Rowan Williams), bezorgen een tekst over haar (Alexandra Nagel: ‘Wie was de “S.” van Etty?’ van Henriëtte M. Neitzel-Tideman), bespreken de weerklank in Portugal (Patricia Couto) of een tentoonstelling in Rimini (Gerrit Van Oord). Alles bij elkaar biedt dit een ruime invulling van het begrip ‘receptie’ (verwerking) op een wijze die primair voor wetenschappelijk geïnteresseerden in Hillesums werk interessant is. Met voetnoten, afbeeldingen in zwart-wit en biografieën van de auteurs. Aan deze serie is een website gekoppeld: www.cahiersettyhillesum.org.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Ann Dooms – Van melkweg tot moraal

Van melkweg tot moraal ; wetenschap en verwondering / Ann Dooms ; Katleen Gabriels. – Gent : Academia Press, [2020]. – 88 pagina’s ; 18 cm. – Met literatuuropgave. ISBN 978-94-01-46641-7

Een essay geschreven op verzoek van Caroline Pauwels, rector van de Vrije Universiteit Brussel. Een exacte wetenschapster (Ann Dooms) en een filosofe (Katleen Gabriels) buigen zich over vragen van en de relatie tussen wetenschap en  verwondering, de basis van de filosofie. Het eerste gedeelte gaat over de sterrenhemel, het tweede over ethiek, het derde over vrouwen die zich met wetenschap en verwondering bezighouden. Inclusief twee interviews met twee rolmodellen, respectievelijk Ingrid Daubechies (wiskundige) en Paula Sémer (wetenschapscommunicatie). In het laatste en vierde gedeelte wordt vanuit de wiskunde alles samengebracht, want wiskunde verbindt Melkweg en moraal. Na een strak begin wordt het door de vele namen die de revue passeren gaandeweg wat overvol. Equivalent van diverse series kleine, informatieve boekjes over verschillende vormen van wetenschap en filosofie. Pocketuitgave; normale druk. Met eindnoten.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Karin van Hoof – Filosofie

Filosofie / Karin van Hoof ; onder redactie van Marlies Huijzer, Hanneke Siemensma, Ferry Siemensma. – Etten-Leur : Schoolsupport, [2020]. – 24 pagina’s : gekleurde illustraties ; 24 cm. – Colofon vermeldt: 0/20. – Met literatuuropgave. ISBN 978-94-634-1793-8

Dit 97ste deel in de serie Informatie gaat ‘over lastige vragen en het nadenken over een mogelijk antwoord’. Over filosofen en filosofische onderwerpen als de mens, goed
en slecht, de werkelijkheid en kennis. Op een heldere en vlotte manier gaat Karin van Hoof op deze en andere thema’s in, die allemaal dicht bij de leefwereld van het kind blijven. Zij is een veelzijdig auteur, redacteur en docent die onder andere filosofeert met kinderen. De bedoeling is dat kinderen op de grens van basisschool en voortgezet onderwijs vaardigheden trainen als begrijpend lezen, het verwerken van informatie en het met elkaar van gedachten wisselen. Kan ook worden gebruikt als bron voor werkstukken en spreekbeurten. Kernwoorden als empirist, ethiek en een Socratisch gesprek worden zowel in de tekst als in een trefwoordenlijst achterin uitgelegd. Met aansprekende kleurenillustraties en enkele suggesties om verder te lezen, onder andere De wereld van Sofie van Jostein Gaarder, dat echter voor iets oudere kinderen is bedoeld. Dit boek valt tussen de boeken over filosoferen met kinderen op door de beknoptheid, helderheid en uitnodigend taalgebruik. Vanaf circa 11 tot en met 14 jaar.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Geslaagd voor het goede leven

Geslaagd voor het goede leven / 5 VWO filosofie Berlage Lyceum. – Amsterdam : Boom, [2019]. – 241
pagina’s : illustraties ; 22 cm. – Ondertitel op omslag: examen filosofie 2020-2024. – Met register.
ISBN 978-90-244-3095-6

Het onderwerp voor het eindexamen filosofie van het vwo is in de periode 2020-2024: ‘Het goede leven en de vrije markt’. Voor dat eindexamen moet de leerling kennis hebben van 77 zogenaamde eindtermen, ze kunnen uitleggen, bekritiseren en een beargumenteerd standpunt erover kunnen innemen. Dit boek, met een wat dubbelzinnige titel, bevat een uitwerking daarvan door leerlingen filosofie aan het
Berlage Lyceum in Amsterdam en docent Jaron Daniël Schoone. Het is primair bedoeld voor medeleerlingen en daarnaast ook voor lezers die geïnteresseerd zijn in de denkwereld van jongeren. Er wordt gebruikgemaakt van Het goede leven & de vrije markt (2018) van Ad Verbrugge, Govert Buijs en Jelle van Baardewijk. De leerlingen zijn echter veelal minder somber dan de auteurs van dit boek. Dat is een reden om Geslaagd te lezen, méér dan om de filosofische waarde ervan die qua uitwerking nogal uiteen loopt. Met zwart-witfoto’s van de leerlingen filosofie. Samen te gebruiken met de website www.geslaagdvoorhetgoedeleven.nl.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Wendy Cohen-Wierda – Veerkracht

Veerkracht : de (her)oprichting van de joodse jeugdbewegingen in Nederland 1945-1965 / Manfred
Gerstenfeld, Wendy Cohen-Wierda. – Amsterdam : Uitgeverij Van Praag, [2019]. – 357 pagina’s, 48
ongenummerde pagina’s ; platen : illustraties ; 22 cm. – Uitgave in samenwerking met International
Center for Western Values. – Met literatuuropgave. ISBN 978-90-490-2431-4

Een indrukwekkende detailstudie over het overleven van joodse jongeren na de Tweede Wereldoorlog, die tevens raakt aan algemene thema’s die nog steeds leven: individualisme en traumatische ervaringen. Met name over de vraag hoe het mogelijk is zulke ervaringen ten goede te keren. Het boek vormt de oral history van joodse jeugdbewegingen in het Nederland van kort na de oorlog, door Wendy Cohen-Wierda opgetekend uit de mond van zeventien inmiddels hoogbejaarde joden die veelal naar Israël emigreerden, vooraf gegaan door een omvangrijk essay van Manfred
Gerstenfeld, die alles in een context plaatst. Gerstenfeld is een veelzijdig wetenschapper, Cohen-Wierda is interviewster voor het Center for Research on Dutch Jewry. Het boek is geschreven ter nagedachtenis aan Marianne Gerstenfeld, de in 2002 overleden echtgenote van Manfred Gerstenfeld, maar wil tevens zowel een waarschuwing zijn dat het anti-semitisme nog steeds onder ons is als een oproep om actie daartegen te ondernemen. Met fotokaternen, eindnoten en een verklarende woordenlijst.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Nanda van Bodegraven – Denkstappen

Denkstappen : filosoferen leren in 18 stappen / Nanda van Bodegraven ; redactie Jeroen Hoogerwerf. – [De Meern] : Levendig Uitgever, [2019]. – 119 pagina’s : illustraties ; 31 cm. – Tot stand gekomen in samenspraak met Centrum Kinderfilosofie Nederland. – Met literatuuropgave. ISBN 978-94-917407-2-5

Filosoferen kun je leren, vooral door samen, in de klas, te denken en te oefenen. In stappen: luisteren, redeneren, doordenken en doorzien zonder voor-oordelen. Iets dat van wezenlijk belang is om kinderen weerbaar te maken, zelfvertrouwen te geven en op te laten groeien in een democratische samenleving. Nanda van Bodegraven is filosoof,
publicist en trainer. Zij publiceerde eerder enkele praktische werkboeken die aansluiten bij de belevingswereld van kinderen. Ze beschrijft in dit boek in achttien stappen de basis-kennis van argumenteren en redeneren over aloude vragen. Het boek is een theorie- en praktijkboek voor leerkrachten van kinderen vanaf 8 jaar. Elk hoofdstuk bestaat uit een inleiding, oefeningen, bespreekpunten, vastlegging en een werkblad. Het leerdoel wordt telkens aangegeven. Heldere en enthousiasmerende opzet in mooie lay-out, die kan worden gebruikt in combinatie met materiaal op www.levendiguitgever.nl/denkstappen. Met extra oefeningen en aanbevolen literatuur. Mooi uitgegeven boek om samen met kinderen vanaf 8 jaar stapsgewijs te leren hoe je zonder vooroordelen kunt argumenteren.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Massimo Pigliucci – Handboek voor de moderne stoïcijn

Handboek voor de moderne stoïcijn : 52 oefeningen voor een evenwichtig leven / Massimo Pigliucci en Gregory Lopez ; vertaald door Ruud van de Plassche. – Utrecht : Ten Have, [2019]. – 349 pagina’s : illustraties ; 23 cm. – Vertaling van: A handbook for new stics : how to thrive in a world out of your control. – © 2019. – Vertaald uit het Engels. – Met literatuuropgave. ISBN 978-90-259-0741-9

Praktische aanvulling op de eerder verschenen, succesvolle inleiding op de stoïcijnse filosofie van de hand van Massimo Pigliucci: Hoe word je een stoïcijn? (2017). Of liever: hoe word ik een evenwichtiger mens, hoe leid ik een zinvol en gelukkig leven met behulp van de stoïcijnse filosofie? Echt stoïcijn worden is niet de bedoeling. Pigliucci is hoogleraar biologie en filosofie in New York; de medeauteur Gregory Lopez is een geestverwant, oprichter van The Stoic Fellowship. De wekelijkse oefeningen zijn ingedeeld binnen drie aandachtsgebieden: streven, handelen en instemmen alsmede – heel zinnig – conform de tweedeling wat wel en wat niet in onze macht ligt. In elk deel zitten vragenlijsten om de vorderingen bij te kunnen houden: één aan het begin en één aan het eind van de week, met ruimte voor het invullen van de antwoorden. De probleemsituaties die het uitgangspunt vormen, worden gevolgd door een klassieke tekst van een Grieks filosoof als Epictetus, inclusief toelichting. Een helder boek voor niet-filosofisch geschoolde lezers, dat uitstekend past binnen de grote aandacht voor levenskunst en psychologie. Met eindnoten en een lijst van Engelstalige bronnen.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Frédéric Lenoir – Wijsheid

Wijsheid verklaard voor wie haar zoekt / Frédéric Lenoir ; uit het Frans vertaald door Katelijne De Vuyst. – Kalmthout : Polis, [2019]. – 143 pagina’s ; 21 cm. – Vertaling van: La sagesse expliquée à ceux qui la cherchent. – Éditions du Seuil, © 2018. – Rugtitel: Wijsheid. – Met literatuuropgave. ISBN 978-94-631-0488-3

Lenoir verstaat onder wijsheid ‘het streven naar het ideaal van een nobel, bewust, lucide, verantwoordelijk, liefhebbend, harmonieus,  rechtvaardig, sereen, vrolijk en vrij leven’. De bekende auteur, filosoof, socioloog en godsdiensthistoricus met wat gedateerde opvattingen, schreef dit boek voor mensen die naar dit ideaal streven. De opbouw is als een interview: een ondervrager (het alter ego van Lenoir) stelt vragen over de wijsheid van het leven, waarop Lenoir telkens helder en relatief kort, en dus behapbaar, antwoordt. Hij sluit aan bij het denken van mensen als Montaigne, Spinoza en Krishnamurti. Er is, meent hij, werk aan de winkel om geluk te bereiken. Daarvoor biedt hij tal van inzichten en oefeningen. Dit boek ligt min of meer in het verlengde van Lenoirs eerder verschenen Over geluk (2014). Een boek dat verder gaat dan gangbare gidsen over levensgeluk en de lezer met inzichten en spirituele oefeningen helpt op zijn/haar zoektocht naar wijsheid. Voorzien van een bronnenlijst. Relatief groot
lettertype.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.

Lorenz Demey – Waarheid

Waarheid / Lorenz Demey. – Antwerpen ; Amsterdam : Lannoo Campus, [2019]. -167 pagina’s : illustraties ; 22 cm. – Met literatuuropgave. ISBN 978-94-01-46228-0

De auteur verwondert zich over waarheid en onwaarheid in een tijd van ‘fake news’, hoewel de filosofische begrippen oude papieren hebben en teruggaan tot de Griekse oudheid. De centrale vraag is of waarheid er toe doet of niet. Demey beperkt zich tot de dagelijkse waarheid en gaat niet in op de Waarheid betreffende grote levensvragen. Lorenz Demey is hoogleraar aan de Katholieke Universiteit Leuven en zijn ideeën liggen dicht bij een filosofie die is gebaseerd op de wiskunde. Hij behandelt net als Andreas Kinneging en Rob Wiche in hun boek Waar of niet? (2013) verschillende, zij het andere begrippen. Achtereenvolgens gaat hij in op enkele deelgebieden van de filosofie:
metafysica van waarheid, taalfilosofie, epistemologie (studie van kennis) en logica. Op deze manier wordt een breed palet aan ideeën en theorieën geboden. Op grond hiervan, uitgaande van het imprint Junior College Series en het feit dat de lezer met ‘je’ wordt aangesproken, lijkt het doel primair een studieboek filosofie te zijn. Met literatuurverwijzing.

Cop. NBD Biblion. Mag zonder schriftelijke toestemming niet worden overgenomen.